Реал Мадрид

• Килиан Мбаппе01

Bu jamoa uchun musobaqa yo'q.

1. 1902

   Asos

   1896-yilda "Futbol Skay" klubi tashkil etildi, u Madrid klubining asoschisi bo'ldi. Ammo rasmiy tashkil etilgan sana 1902-yil 6-mart hisoblanadi, qachonki aka-uka Padros va Xulian Palasioslar Madrid Football Club nomi bilan klub ochdilar. 1920-yil 29-iyunda Ispaniya qiroli Alfons XIII klubga Qirollik unvonini berdi, bu ispan tilida Real deb eshitiladi. Shu sababli klubning zamonaviy nomi — Real Madrid. Tashkil etilganidan boshlab klub Ispaniya futbolida yetakchilikka da'vogarlik qila boshladi: 1903-yilda u mamlakat Kubogi finaliga chiqdi va u yerda Bilbaoning "Atletik" jamoasiga yutqazdi. Bir necha yil o'tgach, faxriy kubok uzoq vaqtga poytaxtga "ko'chib o'tdi": "Madrid" Ispaniya Kubogini ketma-ket to'rt marta qo'lga kiritdi. Ispaniya chempionatlari faqat 1928/29 mavsumidan boshlab o'tkazila boshlandi, bundan oldin klublar mintaqalar bo'yicha eng kuchlilarni aniqlashardi. "Madrid" (1920-yildan — "Real Madrid") bu vaqt ichida poytaxt okrugida 16 marta birinchi bo'ldi.

2. 1950

   Gullab-yashnash

   O'tgan asrning 1950-yillari o'rtalariga kelib, Yevropada futbolning kontinental federatsiyasini tuzishga qaror qilishganda, u klublar hamda milliy terma jamoalar o'rtasidagi musobaqalarni muntazam o'tkazishni yo'lga qo'yardi, Madridning "Real"i Ispaniyada asosiy obro'ga ega emas edi. Biroq aynan "Real" 1954/55 yilgi birinchilikni yutib, Yevropa chempionlari Kubogidagi birinchi ispan delegati bo'ldi. Shu paytdan boshlab "Real" besh yil davomida Yevropa cho'qqisida mustahkamlandi. Xalqaro maydondagi muvaffaqiyatlarga ichki chempionatdagi g'alabalar ham hamroh bo'ldi, 1954-1969-yillar oralig'ida ularning soni 12 ta edi. O'n yarim yil davomida shunday bo'ldiki, agar madridliklar uy sharoitida birinchilikni boy bersalar ham, albatta Chempionlar Kubogini yutib olishardi. Shunday qilib, ular ketma-ket 15 yil davomida eng nufuzli Yevropa turnirida doimiy qatnashdilar, faqat 1970-yilda birinchi marta unga kira olmadilar. O'sha oltin davrda "Real"da naturalizatsiya qilingan argentinalik Alfredo Di Stefano (1957 va 1959-yillarning Yevropadagi eng yaxshi futbolchisi), fransuz Raymon Kopa (1958-yil "Oltin to'p" sovrindori), venger Ferents Pushkash (1960-yilning ikkinchi Yevropa futbolchisi), Fransisko Xento — Chempionlar Kubogining olti karra sovrindori porlashdi. 1960-yillarning o'rtalarida "uzoq umr ko'rgan" Xentoga Xose Santamariya, Amansio, Pirri, Migel Anxel hamroh bo'lishdi. Asta-sekin, faxriylar ketishi bilan Yevropadagi g'alaba an'analari yo'qoldi. Keyingi yuksalishni deyarli yigirma yil kutishga to'g'ri keldi, o'shanda Emilio Butragenyo boshchiligidagi yangi avlod keldi, uning eng yaqin safdoshlari Michel, Ugo Sanches, Manolo Sanchis, Martin Vaskes va Migel Pardesa edilar. Ular ikkita UEFA Kubogi va ketma-ket beshta chempionatni yutib oldilar.

3. 1970

   1970-yillar — 1990-yillar

   Yetmishinchi yillarning o‘rtalarida «Real» Ispaniya Kubogi 1973/1974 mavsumi finalida «Barselona» ustidan yirik g‘alaba (4:0) qozondi. 1978-yilda «Real» Uli Shtilike va Xuanitoni sotib oldi, ular o‘yin uslubi bir-biriga o‘xshamasligiga qaramay, uzoq yillar davomida madridlik muxlislarning sevimlilariga aylanadi. 1980-yil 4-iyunda madridliklar mamlakat Kubogi finalida g‘alaba qozonib, «Kastilya»ni 6:1 hisobida yirik mag‘lubiyatga uchratdilar. Keyingi yili «Real» yana Yevropaga o‘zini eslatdi va Yevropa chempionlar Kubogi finaliga chiqdi. Biroq «Liverpul» bilan shiddatli kurashda Vuyadin Boshkov boshchiligidagi madridliklar 0:1 hisobida mag‘lub bo‘lishga majbur bo‘ldilar. 1983-yil dekabrida «Real» murabbiyi Alfredo di Stefano bo‘ldi, jamoani esa Martin Esker, Michel, Sanchis va tez orada jamoaning timsollaridan biriga aylangan Emilio Butragenyo to‘ldirdi. «Qirollik» klubi uchun birinchi o‘yindayoq Butragenyo ikki marta gol urib, madridliklarga «Kadis»ga qarshi o‘yinda g‘alaba keltirdi. 1985-yil 24-mayda prezident lavozimini Ramon Mendosa egalladi, uning boshqaruvi ko‘zga ko‘ringan yutuqlar bilan belgilanadi. 1985 va 1986-yillarda madridliklar UEFA Kubogini qo‘lga kiritib, final o‘yinlarida «Videoton» va «Kyoln»ni mag‘lub etdilar. O‘z maydonida «Real» ayniqsa ilhomlanib o‘ynadi: uning o‘yinchilari har qanday hisobdan qaytishga qodirdek tuyulardi. Bir marta ular mutlaqo aql bovar qilmas narsani amalga oshirishga muvaffaq bo‘ldilar: Myonxengladbax «Borussiya»siga 1:5 hisobida mag‘lub bo‘lib, madridliklar «Santyago Bernabeu»da to‘rtta javobsiz to‘p kiritib, keyingi bosqichga chiqdilar. Bir necha nisbatan muvaffaqiyatsiz mavsumdan so‘ng «Real» bosh murabbiyi lavozimini bundan oldin «Tenerife»da samarali ishlagan Xorxe Valdano egalladi. Murabbiy asosiy tarkibdan Redondo, Laudrup, Amaviska, Kike Floresga ishonch bildirdi. 1995-yil 8-yanvarda Valdano jamoasi o‘zining asosiy raqiblari «Barselona»ni yo‘q qildi va chempionat o‘yinida 5:0 hisobida g‘alaba qozondi, keyinchalik chempionlik unvonini qo‘lga kiritdi. Biroq keyingi mavsumni «Real» muvaffaqiyatsiz o‘tkazdi va 1996-yil iyulida murabbiylik lavozimini mashhur italiyalik Fabio Kapello egalladi. Jamoa tarkibi ham sezilarli darajada yangilandi, unga Zeedorf, Miyatovich va Roberto Karlos qo‘shildi. Kapello jamoasiga chempionatda g‘alaba qozonish uchun bir mavsum kifoya qildi. 1998-yil mayida «Real» yettinchi marta Chempionlar Kubogini qo‘lga kiritib, hal qiluvchi o‘yinda «Yuventus»ni (1:0) mag‘lub etdi, bir necha oydan so‘ng esa «Vasko da Gama»dan Qit’alararo Kubokni ham yutib oldi. 1998/1999 mavsumi muvaffaqiyatsiz bo‘lganidan so‘ng «Real» rahbariyati bosh murabbiy lavozimini Visente del Boskega ishonib topshirishga qaror qildi va xato qilmadi: klub sakkizinchi marta Chempionlar Kubogini yutib, final o‘yinida «Valensiya»ni (3:0) mag‘lub etdi. Raul o‘zini ajoyib namoyon etib, jamoaning haqiqiy yetakchisiga aylandi. 2001-yilda «Real» 28-marta mamlakat chempioni unvonini qo‘lga kiritdi.

4. 2003

   Peres prezidentligi

   Yangi prezident sifatida ambitsiyali Florentino Peres saylandi, u «Real»da sayyoradagi barcha eng yaxshi futbolchilarni to‘plashga qaror qildi. Peres o‘z faoliyatini «Barselona»dan portugaliyalik Luiş Figuni rekord 71 million yevroga shov-shuvli sotib olish bilan boshladi. Bir yildan so‘ng «Real» safiga Zinedin Zidan qo‘shildi, u uchun «Yuventus»ga undan ham ko‘proq — 75 million to‘landi. Yana bir yildan so‘ng «Inter»dan Ronaldo, 2003-yil yozida Bekxem, 2004-yilda Ouen keldi. Shunday qilib, 2004/05 mavsumida «Oltin to‘p»ga sazovor bo‘lgan to‘rt futbolchi birga o‘ynadi: Ronaldo (1997 va 2002-yillarda dunyoning eng yaxshi futbolchisi), Zidan (1998), Figu (2000), Ouen (2001). Bu yulduzlar to‘plami «Galaktikos» deb atala boshlandi. Peresning besh yildan ortiq boshqaruvi davrida (u 2006-yil fevralida vakolatlarini topshirdi) «Real» ikki marta Ispaniya chempioni bo‘ldi va faqat bir marta UEFA Chempionlar Ligasini yutdi (2001/2002 mavsumida).

5. 2009

   Kalderon prezidentligi

   Florentino Peresdan keyin Real prezidenti etib Rаmon Kalderon saylandi, uning boshqaruv uslubi o‘zidan oldingi rahbardan farq qilardi. Kalderon o‘z maqsadi qilib eng yaxshi o‘yinchilarni sotib olishni qo‘ymagan edi, garchi uning saylovoldi va’dasi Krishtianu Ronaldu va Kakani sotib olish bo‘lgan bo‘lsa-da, buni amalga oshira olmadi. Yangi prezident birinchi navbatda o‘sha paytda eng yaxshi davrni boshdan kechirayotgan tarkibni tozalash va yoshlartirishga kirishdi. Kalderon prezidentligi davrida Bekxem, Roberto Karlos, Robinho, Ronaldu, ya’ni Peresning butun «merosi» sotildi, garchi Kalderon hukmronligi davrida muvaffaqiyatli xaridlar amalga oshirilgan bo‘lsa ham: Van Nistelroy, Kannavaro, Igvain, Sneyder, Pepe. Ammo asosiy o‘zgarish bosh murabbiyning almashinuvi bo‘ldi: u yana Kapello bo‘ldi, kuchli va mustaqil mutaxassis. Birinchi mavsumning o‘zi «qaymoqlilar»ga Primerada g‘alaba keltirdi, ammo Chempionlar ligasida jamoa yana 1/8 finalda «qoqilib» qoldi, Myunxenning «Bavariya»siga ikki uchrashuv yig‘indisida yutqazib (umumiy hisob — 4:4). Birinchi mavsum oxirida, so‘nggi to‘rt yildagi ilk Ispaniya chempioni unvoniga qaramay, «Real» rahbariyati italiyalik murabbiyni ishdan bo‘shatdi, bu qarorni «jamoaning ifodasiz o‘yini» bilan asoslab. Bosh murabbiy o‘rni nemis mutaxassisi va «Xetafe» murabbiyi Bernd Shuster ga berildi. Nemis bilan «blancos» Superkubokni qo‘lga kiritdi va Ispaniya chempionatida g‘alaba qozondi, u muddatidan oldin yutib olindi. Shuning uchun «El Klasiko»da (hisob — 4:1), «Santyago Bernabeu»da bo‘lib o‘tgan, ispan an’anasiga ko‘ra «Barselona» o‘yinchilari muddatidan oldin chempionlarni «tirik» koridor va qarsaklar bilan qutlashga majbur bo‘lishdi. Ammo Chempionlar ligasida taraqqiyot hamon kuzatilmadi. 1/8 finalda jamoa italiyalik «Roma» tomonidan turnirdan chiqarib yuborildi (umumiy hisob — 2:4). 2009-yilda 2006-yilgi saylovlarda ovozlarni qalbakilashtirish fosh bo‘lgani sababli janjal tufayli Rаmon Kalderon iste’foga chiqdi. Kalderonning to‘rt yillik hukmronligi davrida «Real» ikki marta ketma-ket Ispaniya chempioni bo‘ldi va bir marta Superkubokni oldi.

6. 2009

   Peresning qaytishi (2009 — hozirgi vaqt)

   2009-yil 1-iyunda Florentino Peres yana «Real» prezidenti bo‘ldi, bundan tashqari ovoz berishsiz, chunki barcha raqiblar o‘z nomzodlarini qaytarib olishdi. Qaytganidan so‘ng Peres butunlay yangi «galaktikos»ni qayta yaratishni boshladi. Avvaliga jamoada rahbariyatda o‘zgarishlar yuz berdi: prezident maslahatchisi «Real»ning sobiq o‘yinchisi Zinedin Zidan bo‘ldi. 9-iyunda uzoq muzokaralar va turli mish-mishlardan so‘ng «Real»ga italiyalik «Milan» va Braziliya terma jamoasi yarim himoyachisi Kaka 68 mln yevroga o‘tdi. U klub bilan olti yillik shartnoma imzoladi va Peresning ikkinchi kelishidan keyin birinchi yulduzli yangi o‘yinchi bo‘ldi. So‘ngra 2008-yilning eng yaxshi o‘yinchisi Krishtianu Ronaldu bilan shartnoma imzolandi, u anchadan beri «qaymoqlilar» ko‘ylagini kiyishni orzu qilardi. Portugaliyalik uchun «Real» 80 million funt sterling (93,4 million yevro) to‘ladi. Ronaldu taqdimoti 2009-yil 6-iyulda «Santyago Bernabeu» stadionida bo‘lib o‘tdi, unga 80 ming muxlis keldi. 25-iyunda «Real» «Valensiya»dan 23 yoshli Raul Albiolni imzoladi, Albiol transferi summasi 15 million yevroni tashkil etdi. 2009-yil 1-iyulda «Lion» Karim Benzema ning «Real»ga o‘tishini rasman tasdiqladi. Transfer summasi 35 million yevroni tashkil etdi. «Real» safiga yarim himoyachi Esteban Granero va o‘ng himoyachi pozitsiyasida o‘ynaydigan Alvaro Arbeloa «Liverpul»dan qaytdi. Arbeloa transferi summasi 4 mln yevroni tashkil etdi, shartnoma 5 yilga imzolandi. Arbeloa juftini Xabi Alonso tashkil etdi, u ham 5-avgustda «Liverpul»dan o‘tdi. Alonso 30 mln funt sterlingga baholandi. Salmoqli xaridlarga qaramay, jamoa mavsum davomida biron-bir kubokni qo‘lga kirita olmadi. Ispaniya chempionatida Real yakuniy ikkinchi o‘rinni egalladi, birinchilikni Barselonaga boy berib, shu bilan birga ikkala o‘zaro uchrashuvda ham yutqazdi. Klub Chempionlar ligasida yana muvaffaqiyatsiz chiqish qildi, ketma-ket oltinchi marta 1/8 final bosqichini bosib o‘ta olmadi. Ispaniya Kubogida esa jamoa uchinchi ispan divizionidagi «Alkorkon» jamoasiga qarshi birinchi bosqichdayoq kurashdan chiqdi. Mavsum yakunlari bo‘yicha bosh murabbiy Manuel Pellegrini qoniqarsiz natijalar uchun lavozimidan bo‘shatildi. Qisqa muzokaralardan so‘ng Real bosh murabbiyi etib portugaliyalik Joze Mourinyu tayinlandi, u hozirgina italiyalik «Inter» bilan g‘alabali treblni rasmiylashtirgan edi. Yozda klubning odatiy transfer faolligisiz o‘tmadi, garchi bir yil avvalgidek keng ko‘lamda bo‘lmasa-da. Xaridlarga 70 mln yevrodan ortiq mablag‘ sarflandi, jamoani esa eng tajribali portugaliyalik himoyachi Rikardu Karvalyu, yosh ispan yarim himoyachilari Pedro Leon va Serxio Kanales, nemis futbolining yangi avlodi vakillari Sami Xedira va Mesut Ozil, shuningdek istiqbolli argentinalik vinger Anxel Di Mariya to‘ldirdi. 2010—2011 mavsumini «Real» ancha muvaffaqiyatli boshladi, unvon uchun kurashishga tayyorligini ko‘rsatdi, ammo oxir-oqibat ikkinchi bo‘ldi. Ispaniya Kubogida ishlar ancha muvaffaqiyatli kechdi. Jamoa ishonchli tarzda finalga chiqdi, u yerda ularni o‘sha «Barselona» kutib turardi. «Real» ikkala jamoa uchun ham qiyin bo‘lgan o‘yinda g‘alaba qozonishga muvaffaq bo‘ldi: Krishtianu Ronaldu ning qo‘shimcha vaqtda urgan goli jamoaga uzoq kutilgan kubokni keltirdi. Chempionlar ligasida «Real» yarim finalga chiqdi, u yerda keskin, juda qiyin va hakamlik uchun noaniq bo‘lgan qarama-qarshilikda ikki o‘yin yig‘indisida «Barselona»ga yutqazdi. 2011-yil yozida klub tarkibni mustahkamlashni davom ettirdi. Yarim himoyachi Nuri Shahin, hujumchi Xose Kalexon, shuningdek himoyachilar Rafael Varan va Fabiu Koentrau sotib olindi. Bundan tashqari, 22-iyunda klub jamoa bosh murabbiyi Joze Mourinyu ning vakolatlarini kengaytirishini rasman e’lon qildi, unga sport menejeri funksiyalari ishonib topshirildi. Shunday qilib, «Real Madrid» jamoani boshqarishning «ingliz» modeliga o‘tdi. Madridning «Real»i 2011/12 mavsumida bir mavsumda 100 ochko to‘plab, Primeraning yangi rekordini o‘rnatdi. «Qirollik klubi» 2009/10 chempionatida 99 ballga yetgan «Barselona»ning yutug‘ini ortda qoldirdi. Bundan tashqari, «Real» bir mavsumda 32 uchrashuvda g‘alaba qozonishga muvaffaq bo‘lgan birinchi jamoa bo‘ldi, shu bilan birga «Real» mavsumda urilgan gollar soni bo‘yicha rekord o‘rnatdi, uning qo‘l ostidagilar